تعریف :
صمیمیت رفتارهایی است که به نزدیکی عاطفی یعنی حمایت و درک متقابل، ارتباط گرفتن، سهیم کردن
خود، فعالیت ها و دارایی هایمان با دیگری منجر می شود.
صمیمیت یعنی توجه و اهمیت اعضای خانواده برای یکدیگر که شامل نزدیکی احساسی و عاطفی باشد
و نه فقط یک مجاورت فیزیکی.
مولفه های صمیمیت : ( در صمیمیت چه اجزایی نهفته است؟ یا با داشتن چه شرایطی می
توانیم صمیمیت را بارور کنیم؟)
امنیت :
در یک رابطه امن، برون ریزی عاطفی نمایان می شود. وقتی در رابطه تحقیر، سرزنش و تهدید وجود دارد
صمیمیت رشد نخواهد کرد. زوج هایی که از گفتن مشکلات خود به همسرشان ترس دارند احساس
تنهایی می کنند و عدم امنیت و ترس مهم ترین دشمن عشق است.
اعتماد :
وجود یک فضای امن و خالی از ترس، جوی را ایجاد می کند که انسان احساس امنیت می کند. در این
فضای امن حضور یک فرد قابل اطمینان و نه قضاوتگر و بدبین می تواند به رشد صمیمیت کمک کند. فرض
کنید به همسرتان درباره یک خاطره یا وضعیت اقتصادی دوران کودکی تان صحبت کرده اید و بعد از چند
وقت از میان اطلاعات، علیه خود شما استفاده می کند و می گوید : " گفته بودی که مشکل داشتی..."
براستی چقدر می توان دوباره به این فرد اعتماد کرد و احساس صمیمیت داشت!
توجه، ارزش گذاری :
در یک راطه صمیمی انتظار داریم مورد توجه خاص قرار گیریم، حضورمان در این رابطه مهم جلوه داده شود
و احترام دریافت کنیم. به یاد داشته باشیم ظرف ارزش های ما و دیگران از نوع توجهی که دریافت می
کنیم پر می شود. وقتی به ما گفته شود : " تو چقدر بی عرضه ای یا زرنگ باش،..." احساس حقارت در
ما به شکل واضح شکل می گیرد و در رابطه مان احساس نگرانی و پوچی می کنیم در صورتیکه اگر گفته
شود " تو پشتوانه محکم برای زندگی مان هستی " احساس اعتماد به نفس و ارزشمندی خواهیم کرد.
در وضعیت اول روز به روز بی لیاقت تر می شویم و از درون احساس تهی بودن می کنیم و در وضعیت دوم
، حس مسئولیت پذیری ، کمک و سرشار بودن از انرژی در ما شکل می گیرد.
احترام به تفاوت ها :
مقایسه کردن افراد با یکدیگر اولاً توهین به توانمندی های فرد است. ثانیاً دشمن صمیمیت.
شاید به نوعی احترام به تفاوت ها با ارزشمندی همپوشی داشته باشد ولی از آنجایی که در زندگی
های زناشویی ، زوج ها با نیازها و توانمندی های دیگران زندگی می کنند و از نیازها و توانمندی های
خود غافل می مانند لازم است توجه جدی به این نکته داشته باشند.
در رابطه ای که در آن فرد احساس منحصر به فرد بودن از جهت توانمندی هایش دارد ، حس اعتماد به
نفس و مسئولیت پذیری شکل می گیرد و بالعکس اگر دائما مقایسه وجود داشته باشد ، دراصل از
همسرمان انتظار داریم مطابق میل ما ( ونه خودش ) و مثل افراد مورد مقایسه ( دیگران ) رفتار کند ( نه
مطابق نیازها و توانمندی هایش )
محبت بدون شرط :
همه افراد دارای یک شخصیت و فردیت منحصر به فرد می باشند که ارزشمند است اما ممکن است
رفتارهایی داشته باشند که ارزشمند و مورد پسند ما نیست. برای ایجاد یک جو صمیمی و امن ، ما باید
بتوانیم بین هویت و شخصیت فرد و رفتارهایش تمایز قائل شویم.
بعنوان مثال بگوییم : " دیر آمدنت منو ناراحت می کنه " نه اینکه " تو آدم بی مسئولیتی هستی"
رابطه کلامی مستقیم نه مثلثی :
زوج ها معمولا در هنگام مراودات کلامی درباره مسئله سومی صحبت می کنند که خارج از آن دو نفر
است مثلا بچه ، پول ، کار و ... . در یک رابطه صمیمی انتظار داریم زوج ها زمان هایی را درباره
احساساتشان ، روابطشان، ضربه ها و تقویت هایی که دریافت کرده اند صحبت کنند.
شناخت :
مهم ترین مولفه صمیمیت آگاهی دقیق از جزئیات و مکنونات قلبی همسرمان است. این آگاهی با شرط
حضور تمام مولفه های قبلی ، پیوندی از نوع صمیمیت ایجاد می کند و زندگی و رابطه را از آسیب های
جدید محفوظ می کند.
چگونه صمیمیت ایجاد می شود ؟ ( نقشه عشق را گسترش دهید)
وقتی زوج ها با نیازها، احساسات، تفکر و نحوه رفتار و انتظارات یکدیگر را به دقت می بینند و سعی می
کنند از پشت چشم یکدیگر به دنیای همسرشان نگاهی بیندازند آن وقت صمیمیت، درک و عشق جوانه
می زند که این دقت نظر و جزئی نگری و درک متقابل با حضور مولفه های صمیمت می تواند یک فضای
امن عاطفی بوجود آورد.
نقشه عشق یعنی آگاهی دقیق از مکنونات قلبی یکدیگر.
زوج های موفق گستره وسیعی از فضای شناختی خود را به روابط عاطفی خصوصی اختصاص می دهند،
به عبارت بهتر مرزهای اطراف خود را گسترش می دهند و فرد دیگری را وارد مرزهای خود می کنند و دیگر
احساس تنهایی و انزوا نمی کنند پس در برابر ناملایمات بردبارترند . در زندگی های موفق و استوار زن و
شوهر در احساس عمیق معنا داشتن زندگی با هم شریکند. آن ها نمی خواهند روزمرگی کنند، از
آرزوها و امیدهای یکدیگر حمایت می کنند و با هم زندگی خود را هدفمند می سازند.
زندگی ، تجربیات زیادی را برای ما فراهم می کند که این تجربیات باعث می شوند نیازها ، احساسات،
تفکر و .... در ما تغییر کنند. پس همیشه چیزی برای مطرح شدن روابط عمیق عاطفی وجود دارد.
توصیه جدی : اگر می خواهید روابط جنسی رضایت بخشی داشته باشید، اگر می خواهید همسرتان
دروغ نگوید ، اگر می خواهید همسرتان دروغ نگوید ، اگر می خواهید احساس تنهایی و بی پشتوانگی
نکنید و... حتما و حتما بخشی از برنامه ریزی زندگی تان را به روابط خصوصی عاطفی و نه جنسی بدون
حضور تلویزیون ، روزنامه ، بچه ها، تلفن همراه و... اختصاص دهید.
چگونه صمیمیت از بین می رود؟
چهار مهاجم در روابط زناشویی دشمنان اصلی صمیمیت هستند :
انتقاد کردن :
انتقاد کردن یعنی زیر سوال بردن کل شخصیت ، نه یک رفتار خاص از فرد مقابل ( تو بی مسئولیتی ، تو
فراموشکاری و...) .
اگر انتقاد به گلایه و یا درخواست و پیشنهاد تبدیل شود تخریب کمتری در پی خواهد داشت ، تخریبی که
قابل ترمیم است.
بی احترامی :
بدترین مهاجم ، ناسزاگویی ، پشت چشم نازک کردن ، تحقیر کردن ، تهدید کردن، بی ارزش شمردن،
تمسخر کردن و شوخی های گزنده است که همگی تولید تنفر می کند.
وقتی یکی از زوج ها احساس می کند به اندازه کافی توجه ، محبت و احترام دریافت نمی کند ظرف
ارزش هایش خالی می شود.
حالت تدافعی گرفتن :
گاه به جای آنکه شنونده فعالی باشیم در صدد برنده بودن در جنگ زناشویی هستیم. به جای درک
احساسات ، انتظارات و توقعات همسرمان بدنبال دفاع از خودمان ، شرایطمان ، توجیه رفتارمان و ...
هستیم.
در واقع می خواهیم بگوییم مشکل، من نیستم تو هستی!
در حالیکه اگر بتوانیم در چنین شرایطی یک شنونده دلسوز باشیم و سهم خود را در بوجود آمدن مسئله
بپذیریم و بدانیم اگر این مشکل حل شود هر دو احساس بهتری خواهیم داشت شاید کمتر از خود و
بیشتر از رابطه مان دفاع کنیم.
در خود فرو رفتن :
گاه ناامیدی از اصلاح رابطه ، عدم رضایت ، تهدید آمیز بودن این رابطه و احساس مهم نبودن در رابطه
باعث می شود افراد به جای روی آوردن به یکدیگر ، دور خود دیواری بکشند و از رابطه اجتناب کنند. پشت
روزنامه قرار گرفتن مردان و سکوت های زنان ، روی آوردن به همکاران ، خرید کردن افراطی و... نشانه
های دیوار کشی زوج هاست. در این گونه روابط ، ارتباط چشمی ، تکان دادن سر ، گفتن واژه هایی مثل
آهان ، بله و... وجود ندارد.
برگرفته از کتاب " هفت اصل برای زندگی زناشویی کارآمد"
نوشته جان گاتمن
تنظیم: مریم اسودی (مرکز مشاوره دانشگاه فردوسی مشهد)
نظرات ()
